Westers probleem?

(1)tv_sunysideghana300Veel Nederlanders gaan gebukt onder depressieve klachten, slapeloosheid en stress. Artsen, coaches en niet te vergeten de farmaceutische industrie draaien op volle toeren om mensen met dit soort klachten weer op de been te krijgen. Sunny Bergman onderzoekt in haar nieuwe drieluik Sunny side of spirit hoe in andere culturen wordt omgegaan met tegenslag, depressie en dood. Te beginnen in Ghana, waar ze een poosje meeleeft met de familie van haar vriendin Ama, die voorheen in Nederland woonde. Sunny ontdekt dat er in het Ghanees niet eens een woord bestaat voor depressie. Als ze uitlegt wat ze bedoelt, k ijken mensen haar vragend aan. Bedoel je moe? Bedoel je teleurgesteld? ‘Als ik geen mensen om me heen had, zou ik ongelukkig zijn’, zegt een van de mensen die Sunny in Ghana ontmoet. ‘We leven hier samen en nemen elkaars emoties over. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid om die e moties te overwinnen en weg te krijgen.’ Ama legt uit: ‘Alles is verbonden, alles is één. We ademen dezelfde lucht.’ Ze heeft een Ghanese moeder en een Nederlandse vader. Een paar jaar geleden besloot ze om d efinitief bij haar Ghanese familie te gaan wonen. Ama vindt het leven in Nederland erg voorspelbaar en bovendien probeert iedereen het erg naar zijn hand te zetten. Als er toch iets misgaat, breekt er paniek uit. Ghanezen nemen het leven zoals het komt en steunen elkaar als er iets misgaat. ‘Het leven in Ghana is harder’, zegt Ama. ‘Maar het is wel echt léven.’

Het zijn wijze lessen, waarvan Sunny ook de schaduwkanten laat zien. Sunny side of spirit is een verrassende, leerzame, en bij tijd en wijle ook humoristische ontdekkingsreis.

 

Ik vind het een indrukwekkende documentaire die je blik kan verruimen en je anders kan laten kijken.

Hieronder de link naar de documentaire: 

the sunny side of spirit deel 1 (VPRO)

Handvatten

Deze vraag kreeg ik vandaag op de pagina ‘Over Wonieka’. Omdat ik denk dat ook anderen een dergelijke vraag zouden kunnen hebben beantwoord ik de vraag hier. Voel je vrij om te reageren of eventueel tips toe te voegen die jou geholpen hebben. 

Hallo Wonieka,
Ik begrijp je reactie op de vraag van H. betr het forum Doodswens. Wat ik echter van jou zou willen weten is of je mij en anderen, die wel degelijk met een doodswens worstelen, zou kunnen helpen met de door jou inmiddels ontwikkelde kennis . Ik zou zo graag weer “normaal” willen leven en genieten van de wereld om mij heen, maar momenteel is, naast de doodswens, mijn enige verlangen om de periode tussen wakker worden en weer naar bed gaan zo kort mogelijk te doen zijn. Ik hoop dat je mij en anderen een handvat kunt geven om “beter” te worden.
Gr. Maarten

Beste Maarten,

Hartelijk dank voor je reactie en je vraag. Als ik mijn reactie op H. terug lees dan zie ik daarin veel antwoorden staan op de vraag die je mij nu stelt. Blijkbaar is het niet voldoende of zit er niet het antwoord tussen dat jou op dit moment in beweging kan brengen. In beweging komen zou weleens de eerste stap kunnen zijn naar het leven. Wanneer je in bed blijft dan stroomt je bloed niet, adem je waarschijnlijk te oppervlakkig en wordt het enkel doodser, zwaarder en uitzichtlozer. Om deze cirkel te doorbreken heb je iets te doen, een kleine stap.  Als ik terug denk aan de dingen die mij ooit geholpen hebben dan komen de volgende dingen bij mij op dit moment naar boven. Wie weet zit daar iets tussen dat voor jou behulpzaam zou kunnen zijn.

  • Wanneer er een doodswens is zijn er vaak veel negatieve gedachten over jezelf en waarschijnlijk over anderen en het leven. Zo was dat wel bij mij. Daarom heb ik indertijd elke dag 3 dingen opgeschreven die ik als positief ervaarde (al was het maar dat ik opgestaan was, iets gegeten, mijn bed verschoont) en 3 dingen die ik als negetief ervaarde. Schrijven was voor mij sowieso behulpzaam omdat ik daardoor erkenning gaf aan al die gedachten die er in mijn hoofd rondspookten.
  • Naar buiten gaan, frisse lucht en wandelen laten je bloed stromen. Je gaat er dieper van ademen. Liefst op blote voeten zou ik nu zeggen maar het kan zijn dat dat een stap te ver voor je is.
  • In bed blijven liggen is veelal een uiting van niet meer willen voelen omdat er teveel is om te voelen. Teveel pijn die al heel lang weggedrukt en onderdrukt is. Kan zijn dat je ook niet zoveel meer voelt. Aandacht besteden aan je ademhaling is een hele zachte sleutel naar weer in contact komen met je lichaam. Het enige dat je hoeft te doen is je ademhaling te volgen. Hoe het via je neus naar je longen stroomt en er weer uit. Daarbij neem je waar waar je het effect van ademhalen in je lichaam voelt. Een prima oefening die je in bed kunt doen en die ook helpt om je gedachtenpatronen te doorbreken en meer ontspannen te slapen. Als je aandacht afdwaalt en je merkt dat op dan breng je je aandacht weer terug naar je ademhaling.
  • Door de jaren heen heb ik mij diepgaand gerealiseerd dat ik niets voor niets meemaakt. Het gebeurt en je maakt het mee en daarom is het van belang. Zo simpel is het. Het valt niet te ontlopen, nooit niet. Ook niet door in bed te gaan liggen of het leven te beëindigen. En als ik dan in een moeras van negativiteit terecht kwam dan kwam er elke keer wel weer een moment dat ik mij bij de lurven kon pakken en iets kon gaan doen. Als je antwoorden wilt weten zullen er antwoorden komen. Soms in een boek, soms doordat iemand iets zegt, iets wat je leest op internet of je eigen weten. Je kunt je innerlijk vrij maken van de last van het verleden.
  • Dat brengt me meteen bij het volgende punt, nl. trouw zijn aan wat jij voelt. Niemand kan jou vertellen wat jij voelt en hoe iets voor jou is, dat kun je alleen zelf. Het leven weer zelf in handen krijgen betekent trouw zijn en worden aan hoe iets voor jou is en wat voor jou van belang is.

Ik hoop dat hier of elders op deze blog iets tussen zit dat voor jou op dit moment behulpzaam is. Als je wilt reageren of wilt vertellen wat je hieraan hebt (of niet) graag, maar het hoeft uiteraard niet.

Hartelijke groeten, Wonieka

 

Niet begrepen…

de wereld van matthijs

 

In ‘De regels van Matthijs’ filmt regisseur Marc Schmidt zijn jeugdvriend Matthijs, die als autist wanhopig orde in de chaos om hem heen probeert te scheppen. Mensen zijn onvoorspelbaar en onbetrouwbaar, ze houden zich niet aan de logica van zijn denken. Matthijs neemt ieder gesprek dat hij voert op en archiveert het, de archieven reiken tot het plafond. Als de woningbouwvereniging hem uit zijn woning dreigt te zetten, ziet Matthijs zelfmoord als enige uitweg.

http://www.hollanddoc.nl/kijk-luister/documentaire/r/regels-van-matthijs.html

http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1422528

Vicieuze cirkel

 

Breaking_Mould_Andrew_McKeown_Aberdare_Blog

Wordt het leven ondragelijk voor je, lijkt het leven uitzichtloos of het lijden op de een of andere manier te groot, dan kun je gevangen raken in een vicieuze cirkel. ‘Niet meer willen leven’ is een gedachte die meestal niet van de een op andere dag ontstaat. Je voorgeschiedenis, je omgeving spelen daar ook een rol in. Hoe anderen reageren op jouw wens je leven te willen beëindigen kan verschil maken.

Pas geleden kwam die gedachte weer bij mij langs, hoewel met een aanloop, had ik niet gedacht dat het nog zou gebeuren. Ik dacht dat ik daar wel klaar mee was, omdat er inmiddels veel helder was geworden over wie ik ben, wat mijn pad is en ik dacht alle wonden wel geheeld te hebben. Ik had geleerd hoe ik vanuit een warm hart om kon gaan met lastige situaties en met voor mij lastige mensen. Heel wat duisternis was aan het licht gekomen. Toch kwam hij weer langs het ‘niet willen leven’, hoewel inmiddels veranderd in ‘niet op deze manier willen leven’, omdat ik ondanks vele inspanningen mij buiten de wereld voelde staan, er te weinig mensen in mijn leven waren en ik te vaak alleen was voor iemand die eigenlijk erg levenslustig is en van mensen houdt.

Als ik op mijn leven terug kijk, dan zie ik dat hoe er met mij als kind omgegaan is er voor gezorgd heeft dat ik mij af ben gaan sluiten om mijn puurheid te beschermen. Ik voelde mij niet begrepen in wie ik was, had geen recht van spreken. Het werd vlak en doods in mij. De afweer die ik gebruikte schrok velen af. Toen ik 22 was voelde ik mij wanhopig omdat ik mezelf niet begreep, noch het leven. Ik wist niet wie ik was en hoe het leven te leven. Op mijn doodswens werd met angst gereageerd voor zover ik al ruimte voelde om daar iets over te zeggen. Het versterkte het isolement en het was erg eenzaam. Zelfmoord bleek geen optie voor mij en ergens begreep ik dat datgene wat ik het moeilijkste vond, mijn grootste kracht zou worden. Dat liet mij doorgaan. Hoewel de gedachte ‘ik wil niet meer’ bij perioden weer naar boven kwam, nam het vertrouwen in mijzelf en het leven met de jaren en met de inzichten die ik verwierf toe. Ik ging begrijpen wie ik was, mijn manier van de wereld waarnemen, mijn plek in deze wereld en uiteindelijk ook het pad waar ik blijkbaar voor gekozen had.

Dat het een alleen-pad was, was mij duidelijk geworden en dat kon ik steeds gemakkelijker aanvaarden. Ik wist dat ik niet voor niets zoveel alleen was, maar ergens liep ik er in vast. Werd het mij toch te alleen en daardoor niet leefbaar. Te stil, te weinig mensen om het leven en de liefde mee te delen. Welgeteld één persoon, naast ‘vrienden’ op Facebook en daar actief aanwezig zijn. Ik besloot niet meer te eten; gooide lichtelijk verwijtend de knuppel in het hoenderhok door berichten hierover op Facebook te plaatsen. Wat ik vooral wilde was het leven loslaten, alle pijn die er eventueel nog was doorleven om vanuit liefde te kunnen gaan. Omdat ik dat wat er was totaal aan wilde gaan en onder ogen wilde komen wat mij vast hield aan het lijden. Eventueel bewust het lichaam loslaten en licht worden. In mij is een weten dat dat kan en dat ik dat zou kunnen.

Ik kreeg behoorlijk wat reacties. De meesten voelden aan als helpen, vanuit bezorgdheid, vanuit herkenning. Ik vroeg mensen om oprecht te willen zijn met zichzelf in wat mijn berichten met hen deden en met mij, omdat ik de impact ervan wel begreep. Wat ik mee maakte was dat de eigen verhalen op mij geplakt werden, dat ik als ziek beschouwd werd. Ik voelde mij niet vrij om de hulp al dan niet aan te nemen. Ik mocht blij zijn dat iemand met mij wilde wandelen, want ik was immers toch zo eenzaam?

Op de man af heb ik een aantal mensen gevraagd waarom zij tot dan toe niet in mijn leven wilden zijn. Daar kreeg ik hele directe antwoorden op. Hoewel ik daarin in eerste instantie vooral hun projecties las, ging ik mij realiseren dat het wel iets was wat er in mijn leven gebeurde, dat het mijn eigen creatie was. Zodoende ben ik mijn eigen afweer gaan onderzoeken en erkennen, minutieus mijn reacties waarnemend in situaties. Iets in mij was nog hard en afgesloten en daar werd op gereageerd. Ik wilde smelten. Daarbij merkte ik dat ik (opnieuw) boos werd door hoe er op mij gereageerd werd, dat het probleem te gemakkelijk bij mij neergelegd werd. Enkel omdat ik mijn ‘niet meer willen’ openbaar kenbaar maakte? Ik vroeg om vertrouwen in mij en mijn proces aan een oude vriend en dat kon en wilde diegene mij niet geven. Dat iemand bezorgd werd, dat kwam door mij. Ik kreeg er nog een probleem bij. Een ander die aanbood om met mij te praten wilde wel dat zij ook serieus genomen zou worden. Mijn uiting geven aan niet meer willen leven maakte dat de meesten wilden helpen, maar in mijn beleving ging niet om wat ik nodig had, maar om wat de ander nodig had. Door het willen helpen van de ander, waarbij de ander vooral met mij bezig was en niet kwam met wat mijn ‘niet meer willen’ met hem of haar deed, had ik de neiging om mij terug te trekken en te verharden in mijn besluit en dit te verdedigen.

Gelukkig waren er ook een paar reacties waarin ik ruimte voelde en waarin er niet over mij heen gehangen of boven mij gehangen werd. Mijn dierbare vriend had vertrouwen. Hij had vertrouwen in het pad dat ik liep en was bereid mij daarin te volgen, mij daarin te laten gaan en naast mij te blijven. De gesprekken die we hadden en de patronen die ik daardoor ging herkennen,deden mij na ruim een dag vasten besluiten weer te gaan eten. Ik herkende dat ik mij nog beschermde door mij groot, sterk, wetend en belangrijk te maken. In mijn reageren op anderen herkende ik mijn reageren op mijn vader die nooit aanspreekbaar wilde zijn op zijn eigen gedrag en hoe zijn angsten mij bepaald hebben. Ik herkende en voelde mijn angst om niemand te zijn omdat ik altijd onmondig behandeld werd door hem, wat zichtbaar werd in mijn inspanningen om te laten zien dat ik wel iemand ben, groot(s), ook in mijn manier waarop ik mijn lichaam los wilde laten. Ik herkende mijn grote verantwoordelijkheidsgevoel en dat ik daardoor altijd zorg wou dragen, als een manier die afstand schiep.

De wijze waarop de meesten op mij reageerden, namelijk mij willen helpen vanuit angst, voelde aan als een gevangen raken in een vicieuze cirkel, want zij reageerden op mij volgens de oude patronen uit mijn jeugd. Hoe het voor mij was telde niet en er was geen vertrouwen in mijn manier. Het maakte mij boos. Niet alleen vanwege mijzelf, maar ook omdat ik denk dat veel mensen die niet meer willen leven hiermee te maken hebben/krijgen en dat dat hun wanhoop en isolement vergroot. Deze boosheid heeft gemaakt dat ik dit wil schrijven, dit wil delen om daarmee de vicieuze cirkel te doorbreken.

© Wonieka A. Meuter

Luisteren is al voldoende – Marinus van den Berg

Je denkt misschien dat je wat moet zeggen
Je denkt misschien dat je me moet opvrolijken

Je wilt me misschien weer zien lachen en genieten
Je denkt misschien dat je moet troosten en adviseren

Wat ik vraag is dit:
wil je nog eens
en nog eens
luisteren naar mijn verhaal
naar wat ik voel en denk
je hoeft alleen maar stil te zijn
mij aan te kijken
mij tijd te geven
je hoeft mijn verdriet zelfs niet te begrijpen
maar als het kan
slechts te aanvaarden
zoals het voor mij voelt
je luisterend aanwezig zijn
zal mijn dag anders maken.

IS DEPRESSION SIMPLY A CALL TO SPIRITUAL AWAKENING?

– by Jeff Foster
(From Watkins’ Mind Body Spirit magazine,
issue 32, Winter 2012-13)

Let me tell you a story about life and death, and the mysterious things that happen in-between.

I was recently talking with a woman who was busy planning her own suicide. She was sorting out her finances, paying off debts and trying to find foster parents forher young daughter, who would be left motherless after she killed herself. She had been threatening suicide for years, but finally she was really going to do it. Her friends and family had been trying desperately to stop her, but her mind was totally made up.

“That’s it. I’m done. My time here is over,” she said to me, very matter-of-factly, at the start of our session together. Everything had become such a burden to her – her unfulfilling job, her needy friends, her own brilliant but overactive mind, her failed search for a life partner. Even her young daughter was driving her up the wall with her incessant demands. She was totally exhausted from helping everybody all the time, and never getting anything back, and she saw suicide as a “logical” and “intelligent” solution to her problem of living.

I allowed her to talk and talk. She had a lot to say, and I said very little. I simply remained on her side, feeling and seeing the world from her perspective, allowing my experience to become hers, intimately so. This was easy, since in my life I have known well that place of total exhaustion and despair, the place where “I’ve been trying so hard to save others and have received nothing back”, the place where it seems like death would be a blessing and release.

I joined the ‘Our Lives Are Exhausting and We Want Out!‘ club (membership is free). We were the failed ones, the misunderstood ones, the unloved ones, the ones who nobody appreciated, the ones who longed for deep rest. I wondered if anyone had ever truly met her in that place of total exhaustion before. I wondered if all those therapists, spiritual teachers, friends and family members over the years, with the best of intentions, had just been trying to save her, to fix her, to feed her new “positive” or “spiritual” beliefs, to force her to change her mind and “get back to normal”, rather than truly meeting her in her pain and loneliness, and validating her present-moment experience. Perhaps in the midst of her present despair, something else, something new, was longing to break free.

We talked for hours. Met with understanding rather than judgement and fear, she slowly began to open up about her true longings, secret dreams and hidden desires. It became clear that she had a rich, creative inner life that had simply never been given expression. Behind the facade, she was so very alive, so open to experience, so sensitive to all the energies around her, so “wide angle” as she put it. Deep down, she was a wild and passionate free spirit, but had limited and constrained herself over the years, squeezing herself into a mould and into a life that just wasn’t ‘her’ at all. She had been living a life of numbers and money and predictability, and it was crushing her inner explorer, poet, and adventurer.

I gently encouraged her to open up about her secret longing to travel, to explore, to ride out into the unknown without a map. She began to talk with passion about those times in the past where she had felt free and alive and unburdened. There was a longing to return to the simplicity of those days. A fire raged in her.

Her longing for death was not actually a longing to die in the physical sense. What she truly longed for was not the end of breathing and the cessation of the heartbeat, but the death of the false self, the death of the inauthentic ‘me’ she had been pretending to be – the successful businesswoman, the selfless supporter of others, the one who was in control of everything. Through the experience of deep depression, life had been screaming to her at the top of its lungs, “LIVE, LIVE!”. All I needed to do was to facilitate the answering of this divine call.

We began to explore possibilities. What would real, fearless, authentic living look like? She had a brilliant mind, and a wide-open heart, both of which had been underused in the business of Real Estate. She started to talk about selling her house and setting off with her beloved daughter (“my beloved angel, sent from heaven”, as she called her) into the vast unknown. She had always longed to travel to New Zealand. Could this dream become a reality? Or rather, was it already a reality? Maybe it was just the old Real Estate dream that needed to die. And maybe that death was already happening.

If she had put her daughter into a foster home and killed herself – which had been her plan up until this moment – she would have been teaching her daughter how to close off to life and possibility. She would not have been teaching the deep truth of herself. Suicide would have been a false teaching, and she knew this in the very depths of her being.

Suddenly, everything became so clear. There was no longer any choice. She knew what life was telling her to do. Yes, she was going to kill herself… but not in the way she had imagined before today. She was going to kill her old self, her limited, untrue self. That was the real suicide, the divine suicide, the suicide that is necessary for all of us if we are to live passionate, authentic lives. She was going to break up with a life that had become empty and meaningless for her and break free, setting out into the unknown with her beloved daughter, their hearts wide open to possibility and to each other.

This was not a mental conclusion based on fear. This was not running away from her responsibilities. This was a deep honouring of the life force trying to move inside her. This was alignment with her passion. This was deep responsibility, in the true sense of the word – the ability to respond authentically to life’s deepest call.

Now, she had no choice but to live.

*

The following morning, I learnt that her adventure had already begun. She had already started boxing things away, selling unwanted possessions, preparing herself not for death, but for a new life. It was a divine suicide – the suicide of the false, by the false. She would move to New Zealand with her beloved daughter, who would not be put into a foster home and lose her mother, but would join her living mother in an adventure of a lifetime.

I had not taught this woman anything. I had not ‘done’ anything to her at all. I had simply listened to her from a place of non-judgemental acceptance, reflecting her own deep truth back at her so she could actually hear it for once. In the midst of total breakdown, a new life had been given the space to emerge. It’s amazing what can happen when we just listen to each other.

It is no surprise that the word “depressed” is spoken phonetically as “deep rest”. We can view depression not as a dysfunction or mental illness, but on a deeper level, as a profound, and very misunderstood, state of deep rest, unconsciously entered into when we are completely exhausted by the weight of our own false story of ourselves. It is a loss of interest in the second-hand – a longing to die to the false and limited ‘me’, a longing to rediscover our true vastness, to receive our birthright.

Depression actually has awakening built into it. And so it needs to be honoured and validated, not medicated, meditated or analyzed away. We need to listen to its call. And we need to fearlessly meet others who are deeply depressed and long to die, and listen to them without prejudice, hearing the deeper cosmic truth in what they are saying. We need to trust the vast, universal intelligence of life itself, and allow the divine and loving suicide of spiritual awakening to weave its mysterious magic, in us and in everyone we know.

No matter what is happening in your life, no matter where you are on your journey, life constantly invites you to rest deeply, not in the future, not ‘one day’, but in this present moment, which is your true home, and the source of all your fulfilment.